سمبولیسم (نمادگرایی) در اشعار فروغ فرخزاد- قسمت ۳

۴-۵-۹ نماد ملخ ۹۷
۴-۶ نمادشناسی گل و گیاهان ۹۷
۴-۶-۱ باغ ۹۷
۶-۴-۲-۱ نمادشناسی درخت کاج ۱۰۰
۶ -۴-۲-۲- درخت ،نماد صبر و استقامت…………………………………………………………………………………..۱۰۱
۴-۶-۳ نماد گل ۱۰۱
۴-۶-۳-۱ گل شقایق ۱۰۱
۴-۶-۳-۲ گل لاله ۱۰۲
۴-۶-۳-۳ گل نرگس ۱۰۲
۴-۶-۳-۴ کشتزار ۱۰۳
۴-۶-۳-۵ باغچه ۱۰۳
۴-۷ نماد زمان در اشعار فروغ ۱۰۵
۴-۷-۲ شب: نماد استبداد و خفقان حاکم بر اجتماع ۱۰۶
۴-۸ نماد اجرام آسمان در اشعار فروغ ۱۰۶
۴-۸-۱ خورشید ۱۰۶
۴-۸-۲ شعله بنفش ۱۰۷
۴-۸-۳ آفتاب: نمادی از طبیعت ۱۰۷
۴-۸-۴ خورشید :(آفتاب): سمبل زندگی و حیات و امید و یادآور ایام خوش زندگی (گذشته) ۱۰۸
۴-۸-۵ چراغ:نماد روشنی و آزادی و عدالتگری ۱۰۸
۴-۸-۳-۱ چراغ: نماد امید و خوشبختی، عشق وکانون خانوادگی ۱۰۹
۴-۸-۴ ستاره: نماد امید و خوشبختی ۱۰۹
۴-۸-۴-۱ ستاره: به عنوان نمادی از امید و شادی ۱۰۹
۴-۸-۵ ابر: نمادی از و یرانی و تباهی ۱۱۰
۴-۸-۶ تیرگی آسمان: نماد غم و اندوه ۱۱۰
۴-۸-۷ ظلمت: سمبلی از سکون و افسردگی ۱۱۰
نتیجه تصویری برای موضوع افسردگی
۴-۸-۷-۱ ظلمت: سمبول زشتی ها ۱۱۰
۴-۸-۸ سیاهی: سمبلی از ترس و وحشت ۱۱۱
۴-۸-۹ زمین: نماد هستی و وجود طبیعت ۱۱۱
۴-۸ نمادآینه ۱۱۱
۴-۹ نماد فصلها ۱۱۲
۴-۹-۱ زمستان و برف ۱۱۳
۴-۹-۲ تابستان و سبز ۱۱۳
۴-۱۰ نماد زندگی ۱۱۴
۴-۱۱ نماد اعداد ۱۱۴
۴-۱۲ نماد پنجره ۱۱۵
۴-۱۳ نماد کوچه ۱۱۵
فصل پنجم: نتیجه‎گیری ۱۱۷
نمودار ۱۲۱
منابع و ماخذ ۱۲۳
abstract………………………………………………………………………………………………………………..126
چکیده
سمبولیسم یا نمادگرایی مکتبی ادبی–هنری است که در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم در اروپا و آمریکا رواج یافت. این مکتب در حدود سال ۱۸۵۵ م. در “فرانسه” پایه ریزی شد و در سال‌های ۱۸۸۰ تا ۱۸۹۰ به اوج فعالیت خود رسید. برجسته‌ترین فرد این مکتب، “ورلن”(Verlaine) بود که کتاب “شاعران نفرین شده” او زمینه‌های ظهور سمبولیسم را فراهم کرد. گروه سمبولیسم به خاطر رفتارهای افراطی‌شان به گروه “منحط” شهرت یافتند.
هدف سمبولیسم حل مناقشه بین دنیای مادی ومعنوی است. به همان ترتیب که شاعر سمبولیست زبان شعری را پیش از همه به عنوان بیان نمادین زندگی درونی مورد توجه قرار داد، آن ها نیز از نقاشان می خواستند تا بیانی بصری برای رمز و راز بیابند.
سمبولیست ها شعر را وسیله ای برای بیان عواطف و احساسات شاعر می‌دانستند و می‌کوشیدند به جای ارائه یک پیام فکری اخلاقی، یک وضعیت عاطفی خلق کنندکه در آن از نماد های ظاهری برای بیان این عواطف استفاده شود.
هدف از این تحقیق بررسی نمادگرایی و کاربرد آن در اشعار فروغ فرخزاد و همچنین علل استفاده وی از نماد است.
شرایط خفقان و استبدادی جامعه و هم چنین شرایط زندگی اجتماعی فروغ باعث شد که وی برای اعتراض از وضع موجود و بیان آنچه که در سر دارد، اما توان گفتن را ندارد، به این نوع گرایش شعری تمایل پیدا کند.
 تصویر درباره جامعه شناسی و علوم اجتماعی
کلید واژه ها: نماد، مکتب، سمبولیسم، فروغ فرخزاد
فصل اول: مقدمه و کلیات
فصل اول
مقدمه و کلیات
۱-۱ مقدمه
سمبولیسم ادبی در دو دهه پایانی قرن هجدهم در غرب ظهور کرد و بخشی از مشخصه ها ومبانی آن، پس از مشروطیت به شعر فارسی راه یافت. با ظهور نیمایوشیج، سمبول پردازی و نمادگرایی به صورت یکی از جنبه ها و ارکان شعر نو درآمد و به تدریج، سمبولیسم شعر فارسی، ماهیت وساختاری متناسب با دنیای فکری و شیوه های شعری شاعران نوپرداز پیدا کرد. نخستین دوره ظهور سمبولیسم در شعر فارسی دهه ۲۰ است. پس از آن، وقوع کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۳۲ ونیز ظهور شاعران صاحب سبک در حوزه‌ی شعرنو، جریان نماد پردازی و سمبولیسم شعری را در مسیر دیگری قرار داد و منجر به توسعه‌ی اشکال و ابعاد آن گردید از زمان مشروطیت شعر فارسی از نظر عناصری چون اندیشه، زبان، قالب و … همگام با شعر نو جهان مدرن متطور شد و نهال شعر نو فارسی خود را نشان داد و بالیدن گرفت و بوسیله نیما یوشیج شعر نو به انسجام رسید. شاعران پارسی‌زبان تا پیش از ظهورنیما یوشیج همواره بر همان الگوها و قالب‌های سنتی وفادار بودند و شعر پارسی محدود و محصور در اوزان و افاعیل عروضی به سر می‌برد و بر پایه‌ی همان چارچوب‌ها با معیار مصراع و بیت سنجیده می‌شد.
نیما یوشیج با کوتاه و بلند کردن مصرع‌ها و جابجایی قافیه‌ها، بدعتی در موسیقی شعر بوجود آورد و اگرچه وزن را برای شعرلازم و حتمی می‌شمرد ولی آنرامبنی بر امتداد مصوتها و تکیه کلمات می‌دانست، نه آن‌که همچون شعر قدیم وزن بیت یا مصراع، معیار تعیین وزن شعر به شمار آید.
نمادگرایی پیش از آن که یک مکتب به حساب بیاید، یک مفهوم یا فلسفه است. بشر از ابتدای شکل گیری تمدن‌ها و آغاز شاعری تمایل داشته حرف‌هایش را در قالب نمادها و نشانه‌ها به زبان آورد و اشیای دور و برش را تجسم مفاهیمی عمیق تر از آنچه به چشم می‌آید، نشان دهد. همان طور که مصریان باستان گل‌های اسیریس را نماد مرگ می‌دانستند، هندیان گل نیلوفر را نشانه تاج خداوند می‌نامیدند، بابلی‌ها مار را نماد جاودانگی به حساب می‌آوردند و خورشید را نشانه بخشندگی و زندگی. اما به هرحال سمبولیسم یک مکتب فکری هم هست. در اواخر قرن نوزدهم شاعران فرانسوی که از زبان خشک نویسندگان واقع‌گرا به ستوه آمده بودند، مکتب نمادگرایی را بنیان نهادند. آنها عقیده داشتند: اثر هنری باید تا حد ممکن از بیان مستقیم مفاهیم فرار کند و به نمادها و نشانه‌ها پناه آورد. نمادها و نشانه‌ها، خواننده را در کشف راز و رمزهای اثر به تحرک در می آورد و او را از قالب یک شاگرد حرف گوش کن بیرون می‌آورد. هنگامی که سخن از سمبل یا نماد گرایی به میان می آید تصور می شود که با حذف واژه اصلی و استفاده از کلمه جایگزین ارکان اصلی شعر را از میان بردارد، در صورتی که بسیاری از شاعران با توجه به اوضاع و احوال اجتماعی وسیاسی دوران خودشان و گاهی برای اعتراض نسبت به وضع موجود در کشور از واژگان جدیدی به جای واژگان اصلی استفاده می کردند. این امر حتی برای به تصویر کشیدن خاطرات در ایام گذشته ممکن است به کار رود. مرگ وزندگی، فناونیستی، زیبایی ها وزشتی و…همگی ممکن است در غالب نماد از طرف شاعر به خواننده ارائه شود. بیان حالات روحی و روانی فرد و اینکه در چه شرایطی میزیسته، همگی تاثیرگزار است.
فروغ فرخزاد یکی از توانمندترین شاعران معاصر است، به گونه ای که او را نماینده یک دوره کامل از شعر معاصرایران از چارپاره سرایی تا شعر نیمایی، از شعر نیمایی نو تا پیشروی در تجربه هایی چون غزل نو و شعر گفتار می دانند. اما با وجود این ملاحضات حاشیه ای و به دور از حساسیت بر جنبه های مختلف زندگی وی و رخدادهای بیرونی تاثیرگذار بر شعر او، تا به امروز عمیقا احساس می شود.
البته قبل از اینکه بخواهیم مستقیم درباره واژه سمبل در آثار فروغ کارکنیم، باید دلیل استفاده وی، بررسی اوضاع واحوال زندگی شخصی او و.. قدرت بیان او در استفاده از واژگان مناسب در شعر را مورد نقد و بررسی قرار داد.
در بررسی نمادگرایی فروغ، نگرش زنانه ونگاه عاطفی ومعترض او چارچوب تحلیل واقع شده است.
اگر شعر را یک ابزار هنری و یک زبان غیر عادی بدانیم که شاعر برای بیان مفاهیم و اهداف مختلف از آن استفاده می نماید، بنابراین ضمن اینکه آنچه را که شاعر در صدد انتقال والقاء آن به خواننده از طریق این ابزار می باشد حائز اهمیت است، کسب لذت توسط خواننده نیز از نتایج مهم این ابزار هنری می باشد. حال اگر شعر را به موسیقی تشبیه نماییم، همانطور که میزان علاقه و التذاذ افراد از یک موسیقی خاص می تواند متفاوت باشد، میزان کسب لذت افراد از یک شعر نیز متغیر خواهد بود. به عبارت دیگر ذوق شخصی و حالات روحی افراد نیز در میزان بهره مندی آنان از یک اثر هنری تاثیر گذار خواهد بود.
۱-۲ کلیات تحقیق
انجام این تحقیق از آن جهت که به بررسی سمبولیسم یا “نمادگرایی “در آثار فروغ فرخزاد می پردازد اهمیّت و ضرورت دارد.
۱-۲-۱ بیان مسأله تحقیق
نمادگرایی یا سمبولیسم یکی از مکاتب ادبی وهنری است. این مکتب در پایان قرن ۱۹ به وجود آمده که شارل بودلر از پیشگامان آن بوده است. سمبولیسم یا نمادگرایی پیش از آن که یک مکتب به حساب بیاید، یک مفهوم یا فلسفه است. بشر از ابتدای شکل گیری تمدن ها و آغاز شاعری تمایل داشته حرف هایش را در قالب نمادها و نشانه ها به زبان آورد و اشیای دور و برش را تجسم مفاهیمی عمیق تر از آنچه به چشم می آید، نشان دهد.
سمبولیسم در دو دهه پایانی قرن هجدهم به عنوان مکتبی ادبی درغرب ظهور کرد. این مکتب نتیجه‌ی بحرانی بود که در ادبیات، پس از تجربه‌ی مکتب های کلاسیسم، رمانتیسم، پارناسیسم و نهایتا رئالیسم و ناتورالیسم به وجود آمد. می توان گفت سمبولیسم شیوه ای عصیانی بود که به ستیز با قراردادهای پیشین برخاست و در صدد برآمد تفکری ایده آلیستی و احوالی اسرار آمیزو برآمده از رویا و تخیل را دستمایه‌ی ادبیات و آفرینش آثار ادبی سازد. (ر.ک: سید حسینی،۱۳۸۷،۵۳)
۱- ۲-۲ اهمیت وضرورت تحقیق
با توجه به این مسئله که فروغ فرخزاد تنها زن شاعری است که دربین پنج قله‌ی شعر معاصر فارسی قرارگرفته، لازم است که اشعار و آثاروی از جهات مختلف صناعات ومکاتیب ادبی مورد نقد وبرسی قرار گیرد.
۱-۲-۳ اهدف تحقیق
اهداف آرمانی: معرفی سمبولیسم “نمادگرایی”در اشعار فروغ
اهداف کلی: بررسی سمبولیسم
اهداف کاربردی: شناخت سبک فروغ در سمبولیسم
۱-۲-۴ پرسش های تحقیق

 

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت zusa.ir مراجعه نمایید.

 

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *