مزایای متعددی برای کشت هیدروپونیک در مقایسه با کشت خاکی بیان شده است اما الزاماً برای همه سامانههای بدون خاک و همه بسترهای کاشت صادق نیست بلکه تنوع بین سامانهها، درجه آگاهی و مهارت به کار گرفته شده در سامانه نیز باید در نظر گرفته شود (المپیوس، ۱۹۹۲).
-تراکم زیاد گیاهی در مقایسه با مزرعه یا گلخانههای خاکی و در نتیجه بیشینه عملکرد به دلیل امکان کنترل روی مواد غذایی، حرارت، دیاکسید کربن و غیره
-امکان تولید محصول در جایی که خاک مناسبی وجود ندارد
-راندمان بهتر در استفاده از آب و مواد غذایی (صرفهجویی)
-استفاده کمینه از سطح زمین بسته به نوع سامانه
-سهولت در کنترل بیماریها و در برخی سامانهها سازگاری با مکانیزه کردن عملیات
-امکان کنترل محیط ریشه و جدا کردن محصول از خاک زیرین که غالباً مشکلاتی از قبیل بیماریها، شوری، ساختمان ضعیف و زهکشی نامناسب دارد. از طرفی امکان کنترل دقیقتر دمای ریشه، اکسیژن محیط ریشه و سایر عوامل در سامانههای هیدروپونیک نسبت به کشت خاکی وجود دارد
-عدم نیاز به شخم و سایر عملیات زراعی و استریل کردن خاک و غیره
-امکان چند کشت در یک سال
-کاربرد تحقیقاتی
-افزایش تولید (چون مواد غذایی به راحتی در اختیار گیاه قرار میگیرد پس در حقیقت کیفیت و کمیت محصول در واحد سطح افزایش چشمگیری دارد)
-کنترل تغذیه گیاه
-تولید محصول با کیفیت بهتر
-کاهش نیاز به نیروی کار
۲-۲-۱-۲-۲-۶- معایب سامانههای هیدروپونیک
-نیاز به اطلاعات کافی از علوم گیاهی، مهارت و مدیریت بالا
-عدم وجود خاصیت بافری (کشت هیدروپونیک خاصیت تجدید کاهش غلظت عنصر جذب شده توسط گیاه را ندارد)
-خطر آلودگی به بیماریها
-هزینه بالای انرژی
-محدودیت در انتخاب گیاه (مبلی و عقدک، ۱۳۹۰).
۲-۲-۱-۳- انواع گلخانه از نظر جنس سازه
اسکلت گلخانه بخشی از ساختمان گلخانه میباشد که پوشش گلخانه و تجهیزات گلخانه را نگه میدارد، لذا باید محکم و در عین حال سبک باشد و تا حد امکان سایه کمتری داشته باشد. علاوه بر این نکاتی مانند ارزانی، دوام و غیره نیز باید مد نظر قرار گیرد. جنس اسکلت گلخانهها اغلب آهن گالوانیزه، آلومینیوم و یا چوب میباشد. البته با وجود دوام زیاد و سایهاندازی کم و سبک اسکلتهای آهنی و آلومینیومی هزینه نصب اولیه آنها از اسکلت چوبی بیشتر میباشد (Zhang et al., 1996).
۲-۲-۱-۳-۱- گلخانههای چوبی
اسکلت اصلی این گلخانهها از چوب با پوشش پلاستیک میباشد. ارتفاع در این سازهها دو تا سه متر و سامانه گرمایی و تهویه مناسبی ندارد و بهدلیل ارتفاع پایین مناسب کشت محصولاتی نظیر خیار و گوجهفرنگی نمیباشد. مزیت این گلخانهها قیمت ارزان احداث هر واحد آن میباشد ولی بهدلیل نامناسب بودن محیط داخلی برای رشد گیاه معمولاً میزان تولید در واحد سطح در مقایسه با گلخانههای مدرن بسیار کمتر است. عیب اسکلت چوبی در این است که زودتر پوسیده و از آهن و آلومینیوم کم دوامتر است، علاوه بر این به علت کلفتی و حجیم بودن از نفوذ قسمتی از نور آفتاب به داخل گلخانه جلوگیری میکند (Zhang et al., 1996). به دلایل ذکر شده این نوع گلخانهها توسعه نیافتهاند و گلخانههای چوبی که قبلاً احداث شده به تدریج به گلخانههای مدرن تبدیل میشوند. این نوع گلخانه بهدلیل مقاومت پایین در برابر بادهای شدید و برف سنگین، ارتفاع کم، سایه اندازی زیاد و نیز عمر پایین بهدلیل حمله موریانهها، قارچها و میکروارگانیسمهای مخرب چوب در حال منسوخ شدن است. ولی در صورت استفاده از چوب در سازه گلخانه حتماً باید با مواد محافظی که ترکیبات آن برای گیاهان سمی نباشد (مانند ترکیبات نفتانات مس یا روی) پوشش داده شود (بیدریغ، ۱۳۷۸).
۲-۲-۱-۳-۲- گلخانههای نیمه فلزی
در این نوع گلخانه از فلز برای ساختار کلی گلخانه و از چوب به عنوان تسمههای کمربندی برای نگهداری پوشش استفاده میشود (Zhang et al., 1996).
۲-۲-۱-۳-۳- گلخانههای فلزی یا مدرن
اسکلت این گلخانهها از فلز است که معمولاً با پلاستیکهای ضد اشعه ماوراء بنفش (UV) پوشش داده شده و دارای سامانه گرمایشی و تهویه مناسب میباشد. ارتفاع این نوع گلخانهها بیش از ۵/۴ متر است و بهدلیل شرایط مناسب رشد گیاه در این گونه سازه، عملکرد در واحد سطح نسبت به گلخانههای چوبی افزایش دارد. اتصال قطعات در گلخانههای فلزی بهوسیله پیچ و مهره (با قابلیت جابجایی[۲]) و یا استفاده از جوش میباشد. هزینه واحد گلخانههای با قابلیت جابجایی نسبت به سامانه جوشی ۲۰-۱۵درصد بیشتر است ولی نصب آن آسانتر و تغییرات در سازه راحتتر است (حسندخت، ۱۳۸۴). امروزه با بهرهگیری از لولههای پلاستیکی P.V.C که در نوع خود انواع مختلف و ضخامت قابل قبولی را دارند، نسبت به احداث اسکلت با طرح نیم استوانه اقدام میکنند. از مزایای لولههای P.V.C دوام قابل قبول، انعطافپذیری و هزینه کم را میتوان نام برد (Zhang et al., 1996).
۲-۲-۱-۴- از نظر دهانه
۲-۲-۱-۴-۱- گلخانههای مجزا
سازه این نوع گلخانه میتواند یکی از فرمهایی باشد که بدان اشاره شد. از محاسن آن میتوان به برنامهریزی آسان و ایجاد دمای مناسب برای گیاهان مختلف اشاره کرد. نور تابیده شده به داخل گلخانه نیز تقریباً یکنواخت است. دیواره این نوع گلخانه میتواند قوسی و یا عمودی باشد. قوسی بودن دیوارههای جانبی در مناطقی که بادهای شدید میوزد باعث میشود، سازه مقاومت بیشتری داشته باشد، در غیر این صو

برای دانلود متن کامل پایان نامه به سایت  jemo.ir  مراجعه نمایید.

رت دیوارههای عمودی پیشنهاد میشود. مزایای گلخانههای تک واحدی به شرح زیر میباشد (صادقی و فرقانی، ۱۳۸۲):
-نسبت سطح زیر کشت به سطح مجتمع کم است و بنابراین اتلاف زمین زیاد است. زیرا فاصله کمینه لازم بین دو گلخانه تک واحدی سه تا شش متر (بسته به ارتفاع گلخانه و جهت احداث) میباشد
-نسبت پوشش مصرف شده در این گلخانه نسبت به مساحت زیر کشت و خالص زیاد است و بنابراین حرارت تلف شده در آنها زیاد است
-حجم کلی گلخانه کم است
-در عین حال ساخت این گلخانه تقریباً آسان است و مقاومت بیشتری در مقابل باد و برف دارد
۲-۲-۱-۴-۲- گلخانههای دوقلو
از کنار هم قرار گرفتن دو واحد گلخانه مجزا تشکیل میشود. دیوارههای جانبی این نوع گلخانه میتواند قوسی یا عمودی باشد.
۲-۲-۱-۴-۳- گلخانههای بهم پیوسته
این نوع گلخانه از کنار هم قرار گرفتن چند واحد گلخانه مجزا تشکیل میشود. نسبت به گلخانههای مجزا نیاز به مراقبت بیشتری دارد. در گلخانههای بهم پیوسته، ناودانیها باعث شکست نور ورودی به داخل گلخانه میشود و سایه ایجاد شده داخل گلخانه نیز روی رشد اثر گذار خواهد بود. این نوع گلخانه نسبت به گلخانههای مجزا نیاز به زمین کمتری دارد. حذف دیوارهای جانبی بدین معناست که مواد کمتری در ساخت سازه نیاز است. در سازههای بهم پیوسته، گرم کردن یک سالن به تنهایی یا کاربرد سموم حشرهکش خاص مشکل است اما در کل به علت کمتر شدن سطح تبادل حرارت، به انرژی حرارتی کمتری نیاز است. در این نوع گلخانه به علت وجود راهرو بین سالنها، بازده کار پرسنل بالاتر است. در این نوع گلخانه، حجم کم هوای بالای محصول، در زمان بسته بودن دریچهها بحران سازتر از گلخانههای مجزاست که این مشکل را میتوان با تزریق دیاکسید کربن به داخل گلخانه از طریق سوزاندن سوخت، فشرده کردن گاز و سایر روشها مرتفع نمود. از لحاظ هزینههای ساخت نسبت به گلخانههای مجزا در واحد سطح دارای هزینه کمتری هستند (صادقی و فرقانی، ۱۳۸۲).
۲-۲-۲- مزایای کشت گلخانهای (محصولات صیفی و سبزی)