پایان نامه با کلید واژگان پياز، سلول‌هاي، فوليکول

ضعيف ايجاد مي کنند بلکه موجب مي شوند نمک کلسيم در سطح گسترده اي روي مو ايجاد شود و شفافيت را کاهش دهد. شامپو زدن روزانه فقط مي تواند ساقه ي مو را از آلودگي پاک کند و خود اين کار مي تواند مدل و زيبايي مو را زياد کند.محصولات مراقبت از مو در مقايسه با محصولات مراقبت از پوست ارزانتر هستند و در همه جا يافت مي شوند.

2-3- فوليکول مو
مو در واقع بخش ويژه‌اي از پوست است که در خارج آن روئيده و اپيدرميس3 ناميده مي‌شود. داراي دو بخش قابل رويت و تفکيک، به نام‌هاي فوليکول4 و تار5 است. موي انسان، در واقع ساختار اصلاح شده اپيدرم است که از يک کيسه کوچک به نام فوليکول به وجود مي‌آيد. فوليکول در حد فاصل درميس6 و هيپودرميس7 قرار گرفته است، و در واقع يک فرورفتگي کوچک فنجاني يا گرزي شکل است که عميقا در بافت چربي کف سر جاي گرفته است. فوليکول، نقطه شروع رشد مو است که توسط مويرگ‌هاي خوني متعددي تغذيه شده، و مواد غذايي و فاکتورهاي رشدي مو را تامين مي‌کنند. سلول‌هاي درمال پاپيلا نقش اساسي و مهم را در فرآيند رشد و چرخه رويش مجدد مو همراه با سلول‌هاي ديواره فوليكول ايفا مي‌كنند.
فوليکول مو را مي‌توان به دو بخش اصلي تقسيم کرد:

2-3-1- پياز مو
پياز مو8 در کنار فوليکول مو قرارگرفته است. در واقع اين بخش از فوليکول، ساختماني است با قدرت رشد سلولي که سرانجام موجب ساخت تار بلند و نازک موي سر مي‌شود. سلول‌هاي جديد در قسمت هاي پاييني مو9 ساخته مي‌شوند سپس رشد کرده و به تدريج سلول‌هاي قديمي را به سمت بالا مي‌رانند.
سلول‌هاي ويژه‌ايي در پياز مو، مسئول ساخت رنگدانه‌هاي مو هستند. اين رنگدانه‌ها، ملانين10 ناميده شده و سلول‌هاي سازنده آن ملانوسيت11 نام دارند. همگام با رشد فوليکول‌ها به سمت خارج، ملانين نيز به سمت بالا و درون تار مو حرکت مي‌کند.

شكل2-1- ساختمان پياز مو
2-3-2- بخش مياني فوليکول
بخش مياني قسمتي از فوليکول است که موجب مرگ سلول‌ها و سخت‌شدن آن‌ها شده، و بافتي را به وجود مي‌آورد که به آن مو مي‌گويند. به موازات ادامه تقسيم سلول‌هاي زيرين، و ادامه حرکتشان به سمت بالا، رشد مو به سمت بالا ادامه يافته و سرانجام مو از پوست کف سر خارج مي‌شود. در اين زمان مو از اشکال مختلف پروتئيني که به آن کراتين مي‌گويند تشکيل شده است.

شکل : قطر تقريبي اجزاي تشکيل دهنده سلول هاي کوتيکول
اجزاي تشکيل دهنده
قطر تقريبي nm
سلول هاي سوزني شکل کوتيکول
1000 – 6000
ماکرو فيبريل ها
200 – 900
ميکرو فيبريل ها
6
پروتوفيبريل ها
2
پپتيدهاي مارپيچي
7/0

2-3-3- تار يا ساقه مو
تار مو12 بخشي از ساختمان مو است که بر روي کف سر مشاهده مي‌شود. بخش عمده تار مو را سلول‌هاي مرده تشکيل مي دهند، که حاوي انواع مختلف کراتين، مواد چسباننده و مقادير اندکي آب است. موهاي انتهايي بر روي سر، با روغن طبيعي به نام سبوم که توسط سباسه فوليکل‌ها ساخته مي‌شوند لغزنده مي‌گردند. مقادير توليد سبوم بر روي کف سرهر فرد، وابسته به عوامل ژنتيکي است. ترشحات غدد جنسي مردانه و زنانه نيز، سبب تغيير در ميزان ترشح سبوم مي‌شوند. در زمان افزايش سطح هورمون‌هاي آندروژن، ميزان ترشح سبوم به‌طور چشمگيري افزايش مي‌يابد. در بسياري از نوجوانان افزايش ناگهاني مقدار هورمون‌هاي فوق در زمان بلوغ، سبب افزايش ساخت چربي و سبوم شده و در نتيجه موهاي فرد چرب مي‌شوند.

تار مو در برش عرضي شامل سه بخش است:
1- مدولا13
2- کورتکس (قشر)14
3- کوتيکول15

شکل 2-2

2-3-5- مدولا
سلول‌هاي مدولا به طور آزادانه و رها در كنار هم قرار گرفته‌اند كه در حين شكل‌گيري چروكيده مي‌شوند و در سرتاسر محور فيبرها، فضاهاي نامنظم خالي از هوايي را بر جاي مي‌گذارند. باور بر اين است كه سهم مدولا در خواص فيزيكي و شيميايي مو ناچيز بوده و به همين دليل نيز در بسياري از مواقع ناديده گرفته مي‌شود.

2-3-6-كورتكس
بخش مركزي مو كورتكس ناميده مي‌شود كه سازنده قسمت اعظمي از تار مو است. كورتكس خواص كيفي ويژه مو همانند الاستيسيته و موج‌دار بودن را ايجاد مي‌كند.کورتکس حاوي فيبرهاي پروتئيني ساخته شده از آلفا کراتين و پروتئين آمورفوس16 است. كورتكس به وسيله رشته‌هايي از كراتين كه به صورت افقي و در طول تار مو قرار گرفته اند، پر مي‌شود. اين فيبرها از كراتين هايي با مقادير سولفور كمتري ساخته شده و در داخل فولدرهايي از فيبرهاي بزرگ‌تر قرار دارند. مجموعه اين فيبرها به وسيله توده اي از كراتين‌هاي غني از سولفور به‌نام ماتريكس نگهداري مي‌شود (مقدار سولفور اين كراتين‌ها از كراتين‌هاي كورتكس بيشتر است).

2-3-7-كوتيكول
لايه بيروني مو كه در حكم پوسته خارجي آن است كوتيكول ناميده مي‌شود. كوتيكول از سلول‌هاي تحت فلس مانند روي هم قرار گرفته يا روي هم پوشاننده تشكيل شده است. اين ورقه‌ها يا فلس‌ها در حدود 5/0 تا 1 ميكرومتر ضخامت دارند و 45-60 ميكرومتر هم طول دارند. موي انسان داراي 5 تا 10 لايه ورقه‌هاي همپوشاني (اورلپ17) شده است و اين درحالي است كه در پشم گوسفند تنها يك تا دو عدد ورقه ضخيم وجود دارد. در موهاي ظريف و نازك، ضخامت كوتيكول در حدود 36 درصد كل فيبرهاي مقطع عرضي مو است و در موهاي ضخيم اين ضخامت به حدود 15 درصد مي‌رسد. اين سلول‌ها يا فلس‌ها از ريشه تا نوك مو روي هم قرار گرفته‌اند و زاويه قرارگيري آن‌ها بر روي يكديگر 40 درجه است. كوتيكول حاوي درصد سيستئين بالاتري نسبت به كل مو است. در مقايسه با كورتكس، كوتيكول در سطح مولكولي، داراي يك سيستم كامل ارگانيزه شده نيست. هر كوتيكول در واقع يك ساختمان چند لايه است. كوتيكول‌هاي موي انسان معمولاً حاوي پيگمنت‌هاي ملانين نيستند، اما اين پيگمنت‌ها در كوتيكول‌هاي پرندگان ديده مي‌شوند. هر سلول كوتيكولي از يك غشاء نازك به نام اپي‌كوتيكول18 پوشيده شده كه در حدود 25 آنگستروم ضخامت دارد.

2-4- ساختمان پوست سر
پوست سر داراي همان ساختمان کلي پوست ساير نقاط بدن است ولي چند خصوصيت منحصر به فرد را در پوست سر نسبت به پوست کل بدن مشاهده مي کنيم:
1- تعداد زيادي فوليکول هاي مو و ضخيم بودن آن
2- تراکم بسيار زياد غدد چربي و اندازه بزرگتر اين غدد نسبت به ساير نقاط بدن
3- تراکم بسيار زياد غدد عروق و اندازه بزرگتر اين غدد نسبت به ساير نقاط بدن
4- شبکه متراکم و به هم پيوسته عروقي که تغذيه و حيات مو هاي سر را به عهده داشته و براي ادامه حيات مو ها ضروري است.
5- شبکه به هم پيوسته و متراکم عصبي که هم شامل اعصاب حسي بوده وهم شامل اعصاب حرکتي که حرکت ماهيچه هاي موجود در زير پوست را باعث مي شود.

شکل 2-3- ساختمان پوست سر
2-5- چرخه طبيعي رشد مو
پوشش مو که بيشتر پستانداران را گرم و خشک نگه مي دارد و آنها را از عناصر مضز بدور مي کند، نيازمند تامين موهاي جديد در طول عمر زندگي حيوانات مي باشد. به منظور توليد موهاي جديد، فوليکول هاي مو متحمل يک چرخه مي شوند که از مراحل زير تشکيل شده است.
– آناژن (فاز رشد)
– کاتاژن (فاز بينابيني)
– تلوژن (فاز افتادن و ريختن)

شکل 2-4 – مراحل رشد مو

چرخه مو بيانگر يک نمونه قابل توجه براي مطالعه تنظيم خفتگي و فعال شدن سلول هاي بنيادين بعلاوه تقويت تکثير سلولي، سرنوشت سلول، تمايز و آپوپتوز در بافت هاي اپي تليال جوان احيا کننده مي باشد.

2-5-1- مرحله آناژن:
اين مرحله، اولين مرحله رشد مو است که بين 2 تا 8 سال طول ميکشد. در طول اين دوره، سلولها در پاپيلاي (جوانه) مو به سرعت تقسيم مي شوند و تنه مو در حالي که از پياز مو به سمت بالا ميآيد و از منفذ آن خارج مي شود، کراتيني (شاخي) ميشود. در همين حال پياز مو به بخش هاي عميق تر پوست (بخش درم) نفوذ مي کند تا تغذيه لازم را به دست آورد. افرادي که مرحله رشد طولاني آناژن را دارند، مي توانند موهاي بسيار بلندي داشته باشند. ديگران که مرحله رشد موي شان کوتاه است، موهاي چندان درازي نخواهند داشت. مو با سرعت 25 / 1 سانتيمتر در ماه رشد مي کند، بنابراين مويي که کوتاه نشود، ممکن است بين 30 تا 120 سانتيمتر رشد کند.
2-5-2- مرحله کاتاژن:
به دنبال مرحله آناژن، مرحله کاتاژن رخ ميدهد که يک مرحله کوتاه بينابيني دو تا چهار هفتهاي است. در اين مرحله که بخشي از يک فرآيند ايجاد موي جديد است، پياز موي قديمي تحليل ميرود و رشد مو متوقف مي شود، اما مو نميريزد. در طول مرحله کاتاژن، پياز مو تحليل مي رود و اندازه آن به يک ششم طول طبيعي اش ميرسد. بخش پاييني پياز مو تخريب مي شود، جوانه مو درون بخش عمقي پوست (درم) تحليل ميرود و پياز مو از جريان خون جدا ميشود و در نهايت در حال يکه پياز مو در حال متلاشي شدن است، تنه مو نهايتا به بالا رانده مي شود.
2-5-3- مرحله تلوژن:
در مرحله بعد فوليکول يا پياز مو به مرحله تلوژن يا استراحت وارد ميشود که دو تا چهار ماه به طول مي انجامد. در اين دوره مو هنوز رشد نمي کند، اما متصل به پياز مو باقي ميماند، در حالي که جوانه مو درون بخش عمقي پوست (درم) وارد يک مرحله استراحت شده است. حدود 10 تا 15 درصد از همه موها در هر زمان در اين مرحله قرار دارند. بعد از اينکه مرحله تلوژن کامل شد، مو به مرحله آناژن بازميگردد. در اين زمان است که تنه موي جديد تشکيل ميشود و موي قديمي را به بيرون مي راند و اين مو ميريزد.

2-6- بررسي شيميايي تار مو
قسمت اعظم کورتکس، ماتريکس و کوتيکول مو را پروتئين يا پلي پپتيد تشکيل مي دهد. در اين پروتئين ها، گروه الفا کربوکسيل يک آمينواسيد به گروه آلفا آمينواسيد ديگري از طريق يک باند پپتيدي به نام ” باند آميدي” مي پيوندد. با توجه به تعداد آمينواسيدهاي تشکيل دهنده چنين پليمرهايي، به آنها پپتيد يا زنجيره کوتاه پروتئيني گفته مي شود. پلي پپتيد ها بين 10 الي 100 عدد اسيد آمينه دارند و پروتئين يا ماکروپپتيدها داراي بيش از 100 عدد اسيد آمينه هستند(7 و 8). يک زنجيره پلي پپتيدي شامل قسمت هايي معمولا تکراري است که زنجيره اصلي ناميده مي شود. اين زنجيره همچنين داراي بخشي تغييرپذير است که عبارت است از زنجيره هاي کناري مشخصي که تحت عنوان ” R” ناميده مي شوند. در کراتين مو ساختمان پلي پپتيدي تکراري ” آلفا هليکس ” است که ميله اي و رشته اي شکل است. آلفا هليکس ها در کراتين مو به صورت فنرهايي که در جهت عقربه هاي ساعت پيچ خوردگي دارند ديده مي شود. آلفا هليکس ها به وسيله باند هاي هيدروژني في مابين: -NH و -CO- منتشر در زنجيره در زنجيره اصلي باقي مانده از سه اسيد امينه پايدار مي شود. يک ” آلفا هليکس ” آزاد ناپايدار است، دو رشته آلفا هليکس يا بيشتر در هم پيچيده و يک فيبر منفرد کابل مانند را ايجاد مي کنند که تحت عنوان ” هليکال کوئيلد – کوئيل ” ناميده مي شود که داراي نقش مهمي در ايجاد خواص مکانيکي فيبر ها است (3)و(4)و(6)و(8)و(9). مو از کراتين هاي سختي ساخته شده است که داراي وزن مولکولي در حدود 40000 تا 70000 دالتون هستند. با در نظر گرفتن وزن هر اسيد آمينه ( در حدود 110 دالتون ) مي توان حدس زد که بايد پروتئين هاي فيبريلاري در مو حدود 363 تا 636 اسيد آمينه باشند.قسمت اعظم مو شامل پروتئيني به نام کراتين است. کراتين، پروتئين شناخته شده اي است که در برابر آسيب هاي مختلف مقاوم است، اين پروتئين سازنده موادي همانند: پر پرندگان، چنگال حيوانات، ناخن و سم چهار پايان است. همانند ديگر پروتئين ها کراتين ني

دیدگاهتان را بنویسید