پایان نامه با کلید واژگان آسيب، شيميايي، پيوند

ز داراي مولکول هاي بسيار بزرگي است که از واحد هاي کوچک تري به نام اسيد هاي آمينه ساخته شده است و اين آمينو اسيدها همانند دانه هاي تسبيح به يکديگر متصل شده اند. مو همچنين حاوي چربي، رنگدانه، ملانين، مقادير اندکي از ويتامين ها، مقادير ناچيزي از روي19 و ديگر فلزات است. مو علاوه بر اين حاوي آب است که در حدود 10 – 13 درصد وزن کل آن را تشکيل مي دهد و براي حفظ و ارائه خواص شيميايي و فيزيکي آن بسيار مهم و حياتي است (6)و(7)و(8)
2-6-1- استحکام مو
مو به طور عجيبي داراي استحکام است و حتي يک رشته از مو توانايي بلند کردن وزنه اي 100 گرمي را بدمن اينکه پاره و گسسته شود دارد و حتي مي توان ريسمان محکمي را از مو ها تهيه کرد. پروتئين هاي کراتيني کورتکس عامل اين استحکام غير معمول است. مولکول هاي بلند کراتين در کورتکس به يکديگر فشرده شده اند تا ساختماني منظم، مستحکم و با قابليت انعطاف را شکل دهند. اگر زنجيره هاي پروتئيني، مخلوطي از حدود 20 نوع يا بيشتر اسيد آمينه ساخته شده است. کراتين ترکيب منحصر به فردي است. منحصر به فرد بودن کراتين به واسطه دارا بودن مقادير زيادي از اسيد آمينه اي خاص به نام سيستاين20 در زنجيره آن است. پروتئين هاي ماتريکس مو حاوي دو آمينو اسيد سيستئين21 (7)و(8) در هر زنجيره مختلف خود است که در کنار و نزديک يکديگر قرار گرفته و به وسيله دو اتم سولفور به يکديگر متصل شده اند، حالتي که در آن پيوند شيميايي قوي اي تحت عنوان پيوند دي سولفيدي شکل مي گيرد. در طول زنجيره هاي کراتيني باند هاي دي سولفيدي زيادي قرار دارند که به صورت پله هاي يک نردبان به يکديگر متصل شده اند ( پيوند هاي عرضي). باند هاي دي سولفيدي از مستحکم ترين باند هاي شناخته شده طبيعت به شمار مي روند. در واقع دليل استحکام و قدرت مو ، پيوند هاي عرضي به دست آمده از پيوند هاي دي سولفيدي، مابين زنجيره هاي کراتيني است. (2)و(7)

شکل 2-5- نمايش پيوند دي سولفيدي
2-6-2- مو چگونه شکل ظاهري خود را به دست مي آورد؟
شکل ظاهري مو وابسته به عوامل متعددي است، از جمله مي توان به، شکل ظاهري فوليکول، زاويه و نحوه رويش مو اشاره کرد که از فردي به فرد ديگر و همچنين از نژادي به نژاد ديگر متفاوت است. کراتين علاوه بر نقش استحکامي خود در شکل دهي فوليکول هاي مو نيز نقش مهمي را ايفا مي کند. شکل ظاهري مو متاثر از پيوند هاي شيميايي موجود در ساختمان آن است. به علت استحکام و قدرت بالاي پيوند هاي دي سولفيدي، تنها راه تغيير در آنها به کارگيري روش هاي شيميايي همانند صاف کردن22 مو با استفاده از عوامل شيميايي است. هر زنجيره کراتيني به وسيله پيوندهاي شيميايي ديگري نيز (که متفاوت از پيونهاي دي سولفيدي است) به يکديگر متصل مي شوند که به آنها پيوند هاي هيدروژني گفته مي شوند. در زنجيره کراتيني مو، تعداد پيوندهاي هيدروژني به مراتب بيشتر از پيوندهاي دي سولفيدي است. البته پيوندهاي هيدروژني به ميزان زيادي از پيوندهاي دي سولفيدي ضعيفتر هستند وبه راحتي شکسته مي شوند و انعطاف پذيري مو را ايجاد مي کنند. در زمان خيس شدن مو پيوندهاي هيدروژني به دفعات شکسته مي شوند و در زمان خشک شدن آن دوباره شکل مي گيرند. در زمان شکسته شدن اين پيوندها، شکل ظاهري مو نيز تغيير مي يابد. اين همان پايه و اساس مرتب کردن و حالت دادن به مو است. تغيير ايجاد شده در شکل و حالت ظاهري مو بدين طريق فقط تغييري موقتي است و با خشک شدن مجدد مو که با شکل گيري مجدد پيوند هيدروژني همراه است، شکل ظاهر مو مي تواند به حالت اول خود برگردد. (3)و(5)

فصل سوم
آسيب هاي واده شده به موي سر(10)
3-1- بررسي انواع آسيب هاي وارد شده به تار مو
3-1-1- آسيب ناشي از پديده هوازدگي23:
هوازدگي در حقيقت حالتي از آسيب تدريجي کوتيکول تار مو است. آسيب هاي وارد شده به کوتيکول باعث نازک شدن آن و پارگي اتفاقي مو مي شود. خوشبختانه مو داراي توان طبيعي بالايي است. موهاي به دست آمده ار موميايي هاي مصر باستان و حتي از بدن انسان هاي اوليه در دوران سنگي به خوبي طي هزاران سال توانسته است خود را حفظ کند. (2)وقتي موي جديدي از کف سر خارج مي شود کوتيکول آن شامل 10 لايه از فلس هاي بلند است. اين لايه ها بسيار نازک هستند و تنها 3 الي 4 ميکرومتر ضخامت دارند، شکل گيري اين چنين لايه هايي 6 سال يا بيشتر به طول مي انجامد. همزمان با رشد مو اين لايه ها به تدريج و به آرامي دچار سائيدگي مي شوند. اين لايه ها در انتهاي مو بخصوص اگر بلند باشد تقريبا کامل سائيده شده اند. اين سائيدگي يک پروسه کاملا طبيعي است و اثر کمي بر روي موي سر دارد. چنين سايشي در بعضي از موارد با سرعت بسيار بيشتري رخ مي دهد. آسيب حاصل از اين سايش به دلايل مختلفي از جمله رطوبت، اصطکاک، نور آفتاب، حرارت حاصل از سشوار يا افتاب حاصل مي شود. البته قابل ذکر است که مواد شيميايي موجود در استخر هاي شنا و نمک موجود در آب دريا به اندازه مواد کازمتيک نامناسب، از ديگر عوامل موثر در ايجاد اين آسيب ها به شمار مي روند (11) و(12) و(14)

شکل 3-1 – نمونه آسيب هاي وارد شده به تار مو

در موهاي طبيعي اين نوع از آسيب ها تنها در نزديکي انتهاي موهاي بلندي که هيچ گونه تدبيري برايشان به کار نرفته است ديده مي شود، موهايي که کدر و رنگ پريده اند و دوشاخه شدن و شکستگي در انتهاي آنها در موارد زيادي ديده مي شود. مدت زماني که يک مو مي تواند بدون هيچ گونه آسيبي به رشد خود ادامه دهد به کيفيت طبيعي مو وابسته است، اما غالبا موها در معرض آسيب قرار داشته و در طول مدت نگهداري به حالت دهي24 نياز دارند. قدرت کورتکس در بازيافت رطوبت از دست رفته، عاملي است که به واسطه آن حالت دهي مي تواند سرعت بروز و ايجاد ودرينگ25 طبيعي در مو را کند کند. خشکي يا از دست دادن رطوبت مو باعث از دست رفتن توان حالت پذيري آن مي شود و در چنين شرايطي است که تعداد باندهاي هيدروژني نيز کاهش مي يابد. حالت دهي باعث باز گرداني و بازسازي پيوندهاي هيدروژني و افزايش مقدار رطوبت در مو با افزايش مقدار رطوبت در مو با افزايش قابليت ضد آبي کوتيکول مي شود. اين خاصيت تعيين کننده مقدار الکتريسيته ساکن بر روي مو و چگونگي مقاومت آن در برابر استرس هاي مکانيـکي همانند برس زدن و شانه کردن است.(12) و(13) و(16) و(23)

شکل3- 2- اسيب وارد شده به تار مو در اثر موخوره

3-1-2- آسيب هاي حاصل از کوتاه کردن مو و آراستن آن:
به کارگيري يک قيچي کند باعث ايجاد لبه هاي بلند و ناهموار در مو شده و در نتيجه فلس هاي کوتيکول ضعيف، و مستعد بروز هرگونه آسيب بعدي مي شود. بنابراين به کارگيري قيچي استيل و با کيفيت مناسب عاملي بسيار مهم و تعيين کننده در سلامت مو به شمار مي رود. استفاده از تيغ در کوتاه کردن مو باعث ايجاد حالتي نامناسب در آن مي شود و شرايط را براي بروز آسيب هاي بعدي مهيا مي سازد(23).

شکل 3-3- آسيب وارد شده به تار مو در اثر تيغ نامناسب

شکل 3-4- آسيب وارد شده به تار مو در اثر قيچي نامناسب

3-1-3- آسيب حاصل از روش ها و مواد به کار گرفته شده بر روي مو
شامپو زدن خود به تنهايي باعث بروز هيچ گونه آسيبي بر در مو نمي شود، به خصوص به کارگيري شامپوهاي مدرن هرگز باعث بالا آمدن فلس هاي کوتيکول نمي شود. اما به کارگيري شامپوهاي غير منايب در قديم باعث ايجاد در هم تنيدگي و کدر و مات شدن مو مي شد. به خصوص افرادي که معمولا از شامپوهاي آنتي سپتيک استفاده مي کردند، موهايشان بيشتر به صورت موهاي شبه کرک مي شد. اين نوع از موهاي مات، امروزه به خصوص با بگارگيري شامپوهاي مدرن حاوي مواد حالت دهنده که باعث محافظت از مو مي شود، به ندرت ديده مي شود(22). مواد کازمتيکي که به طور متداول براي فر کردن دائم، رنگبري26 و رنگ کردن مورد استفاده قرار مي گيرد، همگي باعث آسيب رساني با شدت هاي متفاوت در مو مي شود. در فر کردن دائم با توجه به طبيعت شيميايي آن، شکستن ساختمان مو رخ مي دهد و در حقيقت اين تخريب براي موفقيت آميز بودن اين پروسه ضروري است. با توجه به تغيير در شکل و ساختمان مو عوامل ايجاد کننده فر دائم لبتدا باعث شکستن باندهاي دي سولفيدي، که سازنده ساختمان تار مو است مي شود. مو پس از اين اتفاق، به شکل جديد خود درآمده و سپس خنثي مي شود. خنثي کردن به حالتي گفته مي شود که پيوندهاي شيميايي دوباره شکل گرفته و به شکل جديد خود در مي آيند، فرآيندي که مو را در شکل جديد خود به صورت دائم ثابت مي کند(17) و (20) و (21). رنگبري و رنگ کردن نيز باعث ايجاد تغيير در ساختمان مو مي شود، زيرا رنگ و مواد رنگبر27 به داخل کوتيکول ودرون کورتکس نفوذ کرده و اثر خود را بر جاي مي گذارند، بروز درجاتي از آسيب هاي شيميايي در استفاده از اين مواد اجتناب ناپذير است(21). محصولات کازمتيکي که در سطح پوست سر به کار مي روند، آسيبي را بر فوليکول هاي مو ايجاد نمي کنند و باعث بروز ريزش موي سر هم نمي شوند. البته سوختگي هاي شديد شيميايي پوست سر هم مي تواند باعث آسيب رساني به سلول هاي فوليکول و در نتيجه ريزش مو شود. چنين سوختگي هايي مي توانند به واسط انتخاب کورکورانه يا استفاده بيش از حد مواد فر دائم يا محلول هاي ريلکس و صاف کننده مو رخ مي دهد. بنابراين بايد استفاده از چنين موادي با دقتي خاص صورت پذيرد. (18) و (19) و (24)
3-1-4- آسيب حاصل از نور آفتاب :
نور ماورا بنفش در تابش مستقيم نور آفتاب باعث بروز آسيب در کوتيکول به روشي مشابه با رنگبري شده و پروتئين هاي کراتين در چنين حالتي دچار آسيب مي شوند و در نتجه اين تابش، مو به تدريج ضعيف تر و خشک تر مي شود. نور افتاب باعث شکسته شدن تعدادي از پيوند هاي شيميايي در داخل گروه هاي اسيد آمينه به خصوص وبه ويژه در بين اتم هاي کربن و سولفور مي شود، نور آفتاب بر باند هاي دي سولفيدي و هيدروژني اثر نمي گذارد. (15) و (20)
3-1-5- آسيب هاي مکانيکي :
هر چند مو بسيار مستحکم و قوي است، اما مي تواند به وسيله برس يا شانه کردن بيش از اندازه به خصوص زماني که خيس و مقداري هم در هم پيچيده است مورد آسيب قرار گيرد، شانه هاي فلزي در ايجاد چنين آسيب هايي تاثير بيشتري دارند. برس و شانه کردن برعکس و بر خلاف مسير رويش موي سر نيز به شدت خطرناک است، به خصوص زماني که اين وسايل به شدت و با سرعت برعکس براي چيدمان فلس هاي کوتيکول به کار گرفته شود. زماني که اين عمل براي اولين بار صورت مي پذيرد، فلس هاي آسيب ديده بالا مي آيند و در نوبت بعدي شانه کردن، کنده يا پاره مي شوند و در اين حالت هيچ راه حل و چاره اي براي ترميم مو وجود ندارد. آثار اين عمل براي مدت هاي مديدي باقي خواهد ماند و باعث بروز آسيب هاي قابل توجهي مي شود و در حقيقت شانه کردن برعکس يکي از مهمترين آسيب هايي است که به واسطه به کارگيري عوامل مکانيکي بر مو ايجاد مي شود و آثار جبران ناپذير ناخواسته اي را بر جاي مي گذارد. (23) مويي که در معرض پروسه هاي شيميايي همانند فر، رنگ يا بي رنگ کردن همراه با آسيب هاي مکانيکي به صورت توامان قرار مي گيرد، در واقع آسيب هاي متعددي را به صورت همزمان دريافت مي کند و در نتيجه بيشتر و گسترده تر تخريب مي گردد. مکان هاي متاثر از آسيب هاي شيميايي و مکانيکي، مکانهايي هستند که دريافت کننده حالت دهنده و ديگر تمهيدات محافظتي هستند، اگر اين بکارگيري منظم، مرتب و درست باشد مي تواند آثار محافظتي واقعي و خوبي را بر روي موي سر ايجاد کند. همانطور که گفته شد، مقئدار رطوبت موجود در مو نقش مهمي را در حالت پذيري آن ايفا مي کند. فرايند هايي از قبيل سشوار کردن شديد، باعث کاهش رطوبت به ميزاني کمتر از حد نرمال مي شود و اين امر خود مي تواند

دیدگاهتان را بنویسید