پایان نامه با کلمات کلیدی خيار، گوجهفرنگي، توتفرنگي

سبزي)
در حال حاضر محصولات سبزي و صيفي گلخانهاي بخش مهم و رو به رشدي را در توليد فرآوردههاي
غذايي تشکيل ميدهند. در کشورهاي کانادا، ايالات متحده، مکزيک و اسپانيا، محصولات عمده گلخانهاي شامل گوجهفرنگي، خيار، فلفل و پس از آن کاهو و کلم ميباشند که به طور عمده با روش هيدروپونيک توليد ميشوند. نتايج جمعبندي اطلاعات به دست آمده از پرسشنامههاي “بررسي وضع موجود گلخانههاي توليد سبزي و صيفي در کشور” که توسط کميته ملي آبياري و زهکشي ايران، گروه کار استفاده پايدار از منابع آب براي توليد محصولات کشاورزي تهيه شده است نشان ميدهد که در حال حاضر، 88 درصد گلخانههاي مورد بررسي به کشت خيار، هشت درصد به گوجهفرنگي و چهار درصد به فلفل به عنوان کشت دوم اختصاص دارد (رضايي و توکلي بغدادآباد، 1387).
از آنجا که محصولات مورد بررسي در اين تحقيق خيار، گوجهفرنگي و توتفرنگي ميباشند، در ادامه به بررسي شرايط محيطي رشد اين محصولات گلخانهاي پرداخته ميشود.
2-3- خيار
خيار با اسم علمي Cucumis sativus L. از تيره کدوئيان3 از قديميترين محصولات سبزي است که در شرايط آب و هوايي نيمه گرمسيري و گرمسيري کشورهاي جهان از جمله هندوستان کاشته ميشود. ميوه خيار غني از ويتامينهاي B و C و اسيدهاي آلي بوده و در تغذيه مدرن امروزي از اهميت ويژهاي برخوردار است. از نظر اهميت اقتصادي نيز در بين سبزيهاي مهم بعد از گوجهفرنگي، کلمپيچ و پياز مقام چهارم را دارد.

2-5- توليد محصول خيار در گلخانههاي خاکي

2-3-1- ازياد خيار
اغلب ارقام خيار يک پايه بوده و گلهاي نر و ماده جدا از هم روي يک بوته قرار دارند. گرده افشاني
گلهاي خيار اغلب به وسيله زنبوران عسل صورت ميگيرد. ارقام جديد اصلاح شده خيار گلخانهاي فقط داراي بوتههايي با گلهاي ماده هستند. امروزه در توليد خيار گلخانهاي ارقام پارتنوکارپ استفاده ميشود که بدون تلقيح بارور ميشوند. هنگام استفاده از اين واريتهها بايد از کاشت خيارهاي معمولي با گلهاي نر در کنار گلخانهها خودداري شود (Singh, 2006).
2-3-2- شرايط محيطي رشد خيار
خيار محصول فصل گرم بوده نسبت به سرما حساس بوده حتي درجه حرارتهاي نسبتاً پايين را نميتواند تحمل کند. چنانچه دماي هوا در شبها پايينتر از پنج درجه سانتيگراد باشد ميوهها به حد کافي تشکيل نشده يا اختلالات فيزيولوژيکي در آنها ظاهر ميگردد. دماي بالا براي جوانهزني، رشد رويشي و رشد زايشي لازم است. حداقل دما براي جوانه زدن بذر خيار 12 درجه سانتيگراد و براي رشد و نمو دماي بالاي 10 درجه سانتيگراد لازم است. گلها ابتدا در دماي 15 درجه سانتيگراد به بالا باز شده و عمل لقاح در دماي 26 تا 29 درجه سانتيگراد انجام ميگيرد. تغييرات شديد دماي شب و روز و ميزان دماي کم در شب ميتواند موجب کاهش طعم و مزه و سبب تلخي خيار، بد شکل شدن ميوهها و ريزش آن گردد. شبهاي سرد و مرطوب در تابستان نيز موجب بروز سفيدک دروغي ميشود. مطلوبترين درجه حرارت براي رشد و نمو خيار بين 27 تا 35 درجه سانتيگراد است. رطوبت بالا همراه درجه حرارتهاي بالا براي ميوهدهي مناسب نبوده و آلودگي به سفيدک حقيقي را افزايش ميدهد (Singh, 2006).
2-3-3- برداشت و نگهداري خيار
از مواردي که بايد در انجام آن دقت بسياري کرد تا آسيبي به گياه وارد نشود چيدن خيار از بوته است که به دلايلي با اهميت است. به محض اينکه خيار به اندازه مطلوب رسيد بايد برداشت شود. در صورتي که شرايط گلخانه عادي باشد ميوهها خيلي زود رشد ميکنند و به همين جهت حداقل دو تا سه بار برداشت در هفته ضروري است و هر چه فاصله برداشت طولانيتر باشد تعداد خيارهاي درشت که خارج از اندازه مطلوب بازار است بيشتر ميشود و از طرف ديگر ماندن خيارهاي رسيده روي بوته مانع رشد خيارهاي کوچک ميشود و محصول کاهش مييابد. فاصله بين برداشتها بايد طوري تنظيم شود که اگر يک خيار رسيده روي بوته ناديده بماند و برداشت نشود در برداشت بعدي هنوز قابل عرضه به بازار باشد. خيار گلخانهاي را بايد با چاقوي تيز يا قيچي، از دم گل بريد، به طوري که حدود يک سانتيمتر از دم ميوه روي خيار بماند. کندن خيار بوسيله کشيدن يا پيچاندن، کيفيت خيار را کاهش ميدهد و به بوته آسيب ميرساند. ضمناً خيار با دم گل مشتري بيشتري دارد. خيار گلخانهاي بايد با احتياط و ظرافت کامل برداشت شود تا به ميوه هيچگونه فشاري وارد نشود. بعد از برداشت بايد خيار را به آرامي در کارتن يا صندوق گذاشته و از انداختن آن خودداري شود. هر گونه خراش يا ضربه هر چقدر هم که سطحي باشد به کيفيت خيار لطمه وارد ميکند زيرا خراش و ضربه وارد شده در طول زمان توسعه پيدا کرده و ظاهر بازار پسند آن را خراب و نامرغوب ميسازد. کيفيت خيار گلخانهاي و قيمت بالاي آن تا حد زيادي به صافي و خوشرنگي و شفافيت آن بستگي دارد. به همين جهت نبايد آن را به طور درهم و چپ و راست در صندوقهاي بزرگ بستهبندي کرد زيرا در اين صورت فشار وزن خيارها و فرو رفتن هر خيار در دل خيار ديگر باعث ميشود که وقتي خيار به بازار ميرسد صافي و زيبايي اوليه خود را از دست بدهد و کاهش قيمت پيدا کند. توصيه ميشود که خيار گلخانهاي را در کارتنهاي کوچک و با لفاف کاغذ بستهبندي کنند و خيارها را تماما در يک جهت در کارتن قرار دهند. براي افزايش بازارپسندي خيار بايد سعي شود که حتيالمقدور خيارهاي ريز و درشت را از هم جدا کرده و خيارهاي هم اندازه را در يک کارتن بستهبندي نمايد.
2-4- گوجهفرنگي
2-4-1- ارقام گوجهفرنگي
گوجهفرنگي گياهي علفي و يکساله است. گلهاي آن دو جنسي و ميوه گوجهفرنگي ميوه حقيقي آن است. اگر گوجهفرنگي در هنگام نشاکاري، عميق نشاکاري شود ريشهها از ساقه توليد و منشعب ميشوند. روي ساقه گوجهفرنگي کرکهاي فراوان و غدههاي غني ترشحي مشاهده ميشود که در جابجا شدن نبات غدهها ميترکد. برگها مرکب بوده و به صورت متناوب روي هم قرار دارند. گوجهفرنگي داراي واريتههاي متفاوتي است. عدهاي گوجهفرنگي را براساس زمان رسيدن تقسيمبندي ميکنند که در اين صورت به واريتههاي زودرس، ميانرس و ديررس قابل تقسيم است. عدهاي ديگر براساس اندازه بوته روي گوجهفرنگي تقسيمبندي انجام ميدهند که از اين نظر واريتههاي گوجهفرنگي به سه تيپ پا بلند، نيمه پا بلند و پا کوتاه تقسيم ميشوند (Singh, 2006).
2-6- توليد محصول گوجهفرنگي در گلخانههاي خاکي

2-4-2- شرايط محيطي رشد گوجهفرنگي
اين گياه محصول فصل معتدل و گرم بوده و به سرما حساس است. درجه حرارتهاي بالا و پايين و بادهاي خشک، ريزش گل را تشديد کرده و ميوه توليد نميشود. درجه حرارتهاي پايين و بالا در تشکيل ميوه موثر است. گوجهفرنگي سرماي صفر درجه را تحمل نکرده و در دماي پايينتر از صفر درجه سانتيگراد بوتههاي آن يخ ميزند. نور و دما بلافاصله پس از ظاهر شدن لپهها ميتواند تأثير زيادي در دوره زايشي داشته باشد. اين گياه در دماي پايين تا يک درجه سانتيگراد غالباً بدون خسارت بالا مقاومت نشان ميدهد. مقاوم کردن صحيح نشاءها باعث ميشود که گياهان در مراحل بعدي تا سرماي 2- درجه سانتيگراد را در کوتاه مدت تحمل کنند (Singh, 2006). افزايش محصول، بهبود کيفيت و مقاومت در مقابل برخي از بيماريها در اين محصول مستلزم مصرف متعادل کودهاي شيميايي و افزايش مواد آلي چه در خزانه و چه در مزارع گوجهفرنگي است.

2-4-3- برداشت و نگهداري گوجهفرنگي
گوجهفرنگيها بايد سفت و رنگ کامل باشد وقتي که آنها در تابستانها و با متوسط دماي روزانه تابستان در حدود 75 درجه فارنهايت برسند داراي بهترين کيفيت هستند. زمانيکه دماي هوا بالا است (دماي هوا 90 درجه فارنهايت يا بيشتر) فرآيند نرمشدگي تسريع مييابد و تسريع رنگ عقب ميافتد، در نتيجه کيفيت محصول کاهش پيدا ميکند. به خاطر اين دلايل در طول آب و هواي گرم تابستاني گوجهفرنگيها را بايد هر روز يا دو روز يک بار چيد. گوجهفرنگيها بايد در کاغذ در دماي 60 تا 65 درجه فارنهايت نگهداري شوند. آنها بعد از چندين هفته به آرامي ميرسند.
2-5- توتفرنگي
2-5-1- ارقام توتفرنگي
ارقام توتفرنگي به گروه ارقام بهاره يعني بوتههايي که در سال يک بار ميوه ميدهند و ارقام چهار فصله که در سال بيش از يک بار ميوه ميدهند، تقسيم ميگردند. مهمترين ارقام بهاره عبارتند از گورلا، آليسو، تيوگو، رد گانتلت، اسيتا، کاتس کيل، فرستا، ارقام چهار فصله: اين ارقام بسيار قويالرشد و خزنده بوده و از اواخر ارديبهشت تا اواخر تابستان و گاهي اوايل پاييز ميوه ميدهند. ميوهها ريز و به تعداد زيادتري در هر بوته توليد ميشوند. ارقام چهار فصله مانند: استرا، هومي جنتو ميباشد. از رقم کاماراسو چهار فصل در گلخانهها بهره ميگيرند (بنائيان، 1389).

2-7- توليد محصول توتفرنگي در گلخانههاي هيدروپونيک

2-5-2- ازدياد توتفرنگي
ازدياد به طريق جنسي و غير جنسي صورت ميگيرد (بنائيان، 1389):
الف)ازدياد جنسي: ازدياد توتفرنگي به وسيله بذر مخصوص ارقامي است که طبيعتاً توليد ساقه رونده نميکنند و يا ارقامي که ساقههاي رونده کمي دارند و همچنين جهت توليد ارقام جديد از روش ازدياد بذري استفاده ميشود.
ب) ازدياد غيرجنسي: در ازدياد غيرجنسي که تقسيم بوته خوانده ميشود بوتههايي را که خوب رشد کرده و قوي هستند. پس از خارج کردن از زمين به چند بوته کوچکتر که هر کدام داراي مقداري ريشه ميباشند، تقسيم کرده و سپس آنها را در محل اصلي نشا ميکنند. در اين روش بايد از بوتههاي سالم پايههاي مادري استفاده گردد. روش ازدياد از طريق ساقههاي رونده بدين صورت ميباشند که پس از ريشهدار شدن ساقههاي رونده در تابستان از بوته مادري جدًا و در محل سايه نشاء کرده و سپس در فصل پاييز بوتههاي انتخابي را به زمين اصلي انتقال ميدهند.
در گلخانههاي توتفرنگي از روش غيرجنسي يعني استفاده از استولن يا نشاء بهره ميگيرند.
2-5-3- شرايط محيط و خاک رشد توتفرنگي
توتفرنگي گياهي است که در خاکهاي مختلف تقريباً سازگار است. با اين وجود خاکهاي عميق نرم با بافت شني رسي (سبک) را ترجيح ميدهد. بهترين pH مناسب براي توتفرنگي 5/5 تا 5/6 ميباشد. اگر ميزان آهک خاک از حد مجاز بيشتر باشد. عارضه کلروز يا زرد شدن برگها بروز خواهد کرد. از لحاظ آب و هوا در شرايط مرطوب و شرايط نسبتاً گرم محصولدهي مناسب خواهد داشت. در شرايط گرم و مرطوب بايد آب کافي در اختيار گياه قرار گيرد و همچنين ارقام مقاوم به گرما انتخاب گردد. در ارتفاع 400 تا 800 متري از سطح دريا ميتواند رشد مناسبي داشته باشد. نيمه مقاوم به سرما بدون پوشش کاه و کلش ميتواند تا 5- درجه سانتيگراد را تحمل نمايد، ولي با پوشش ويژه تا 18-درجه سانتيگراد را متحمل است. از نظر نياز سرمايي جز گياهان کم نياز به سرما تقسيمبندي ميشود به طوريکه در 200 تا 400 ساعت دماي کمتر از هفت درجه سانتيگراد نياز سرمايي و ناچيز آن منتفي ميگردد. سطحي بودن ريشهها که معمولاً تا عمق 15 تا 20 سانتيمتري خاک توزيع ميگردد گياه را حساس به کم آبي ميکند. چنانچه دما، رطوبت، خاک، نور در محيط گلخانه به خوبي کنترل شود ميتوان نُه ماه از بوتهها، توتفرنگي برداشت کرد. جهت توليد محصول بهاره بايد ارقامي استفاده گردد که طالب روزهاي کوتاه و نياز دمايي پايينتري باشند تا گلانگيزي و محصولدهي آنها به خوبي انجام گيرد. در ارقام چهار فصل روز کوتاهي يا روز بلندي و همچنين پايين بودن و بالا بودن درجه حرارت زياد مطرح نيست و اين گروه از توتفرنگيها معمولاً در شرايط مختلف به راحتي گل ميدهند (اقتداري و همکاران، 1384).
2-5-4- برداشت و نگهداري توتفرنگي
برداشت توتفرنگي در ايران بيشتر با دست صورت ميگيرد که به همين علت تعداد کارگر در اين قسمت

دیدگاهتان را بنویسید