دانلود پایان نامه درمورد بنگاه های کوچک، واسطه گری، امام صادق، مصرف کنندگان

دانلود پایان نامه

توليد ملّي، حمايت از صنايع داخلي است. ازآنجایی که کشور نيروي كار فراوانی دارد و همچنین استفاده از تكنولوژي سرمايه ‌برِ خارجي درکشورمناسب نيست زمينه استفاده درست و بهينه از تكنولوژيِ سرمايه‌ بر فراهم نمي‌آيد. بنابراين، تجارت آزاد نمي‌تواند الگوي مناسب براي كشورهاي جهان سوم باشد. به علاوه نبايد از نظر پنهان داشت كه تنها راه رهايي از وابستگي، توليد براي تأمين مصارف داخلي و كاهش مراوده با خارج است كه اين امر، نيازمند حمايت همه جانبه از صنايع داخلي و توليدات ملّي ازجمله حمایت از بنگاه های خرد و کوچک مي‌باشد. که دراین زمینه بانک‌ها نیز نقش مهم و اساسی برعهده دارند که با هدایت و تخصیص منابع بانکی لازم برای فعالیّت‌های مولّد اقتصادی و مدیریّت کلان در ایجاد زنجیره‌ی ارتباطی بین بنگاه‌های کوچک ومتوسط بابنگاه‌های بزرگ ملّی جهت نظام‌مند و هدفمند نمودن تولیدهای بنگاه‌های تولیدی کوچک ومتوسط، به تولید ملّی رونق و انسجام بیشتری دهند.
برای این که کشوربه گسترش فرصت های اشتغال و خود اشتغالی دست پیدا کند، بهتر است به جای صنایع سرمایه برِ بزرگ یا متوسط، بربنگاه های کوچک اتکا کنند؛ زیرا این کشوردچارکمیابی سرمایه و ارز خارجی و دارای مازاد نیروی کار است. به همین دلیل، حسن البنّا، با الهام گیری از تعالیم اسلام، در مباحث خود درزمینه اصلاحات اقتصادی، برای صنایع و بنگاه های کوچک جایگاه مهمی قایل بود.183 خداوند درقرآن می فرماید: (ما أَفاءَ اللَّهُ عَلى‏ رَسُولِهِ مِنْ أَهْلِ الْقُرى‏ فَلِلَّهِ وَ لِلرَّسُولِ وَ لِذِي الْقُرْبى‏ وَ الْيَتامى‏ وَ الْمَساكينِ وَ ابْنِ السَّبيلِ كَيْ لا يَكُونَ دُولَةً بَيْنَ الْأَغْنِياءِ مِنْكُمْ ….( ؛184 «آنچه را خداوند از اهل اين آباديها به رسولش بازگرداند، از آن خدا و رسول و خويشاوندان او، و يتيمان و مستمندان و در راه ماندگان است، تا (اين اموال عظيم) در ميان ثروتمندان شما دست به دست نگردد! آنچه را رسول خدا براى شما آورده بگيريد (و اجرا كنيد) »
حسن البنّا تصریح می کند که این صنایع و بنگاه های کوچک ضمن ایجاد اشتغال مولد برای همه اعضای خانواده های فقیر، به کاهش بیکاری و فقر کمک خواهد کرد.185 آقای محمد یونس بر جنبه دیگر کسب و کارهای کوچک انگشت می گذارد؛ او می گوید: « اشتغال براساس دستمزد، راهکار مناسبی برای فقر زدایی نیست.» و خود اشتغالی برای بهبود سطح دارای فرد، پتانسیل بیشتری از اشتغال بر اساس دستمزد دارد.186
مطالعاتی که دانشگاه دولتی مشیگان درچند کشور به همراه دانشمندان کشورهای میزبان انجام داد، به روشنی نقش کسب و کارهای کوچک را درتوسعه و در آمد نشان داد. کسب و کارهای کوچک نه تنها به طور مستقیم، بلکه غیر مستقیم نیز با افزایش درآمد و همچنین تقاضای کالا و خدمات، ابزارها و مواد خام و افزایش صادرات، ایجاد اشتغال می کند. این بنگاه های کوچک کاربرند و به سرمایه و ارز خارجی کمتری نیاز دارند. آنها عمدتاً بر پس انداز شخصی و در آمدها و عواید تقسیم نشده متّکی هستند و در مقایسه با صنایع بزرگ، به اعتبار دولت ها و موسسّات مالی نیاز کمتری دارند. بنگاه های کوچک در تولیدات خود، نوآوری به خرج می دهند و مهارت های از دست رفته را إحیا می کنند. کسب و کارهای کوچک می توانند به طور گسترده در سطح شهرها پراکنده شده، بین محل کار و محل زندگی افراد ارتباط برقرار نماید؛ درحالی که صنایع بزرگ و شهرنشینی پردرد سر، به بهداشت اجتماعی زیان بسیاری واردکرده است. ازاین گذشته، بنگاه های کوچک دست کم به همان اندازه صنایع بزرگ کارآمدند.
مطالعات دانشگاه مشیگان نتیجه گیری کرده است که کسب و کارهای کوچک به طور پیوسته به ازای هر واحد سرمایه بیشتراز صنایع بزرگ محصول ایجاد می کنند.حتّی کشور های عضو سازمان همکاری اقتصادی اروپا نیز به اهمیت پتانسیل اشتغال زای کسب وکارهای کوچک توجه کرده اند. و کشورهای صنعتی که درآن ها بنگاه های کوچک سهم بزرگی دارند، دستاورد های بزرگتری در رسیدن به نرخ های پایین تر بیکاری داشتند. به همین دلیل، شماری از این کشورها تدابیری جهت تشویق بنگاه های کوچک اتخاذ کرده اند.187
موفّقیّت ژاپن در امر صادرات عمدتاً مرهون توان رقابت داخلی ای است که به وسیله بنگاه های تولید کننده و از راه واگذاری اکثر کارها به بنگاه های کوچک و صرفه جویی اقتصادی ایجاد شده است. بنگاه های کوچک در ژاپن حتّی از لحاظ داخلی بسیار اهمّیّت دارند. این بنگاه ها پنجاه درصد تولیدات صنعتی و هفتاد و پنج درصد کل اشتغال ژاپن را به خود اختصاص داده اند.188
1-9. استفاده بهینه از نفت
كشورهاي در حال توسعه كه داراي ذخاير نفتي هستند، عمدتاً تابع سياست اقتصاد تك محصولي هستند و به دلايل مختلف، اقتصاد ملّي در اين كشورها به نفت وابسته است. مشکلات سیاست های اقتصاد تک محصولی در شناور بودن اقتصاد ملی بر اساس نوسان قیمت نفت خلاصه نمی شود، چرا که این اثر منفی، خود،یکی از آثار وابستگی است که همه آثار بی ثباتی را به دنبال دارد.189
اقتصاد متّكي به نفت را مي توان به نحوی به اقتصاد متّكي به زمين تشبيه كرد. بدين معنا كه كشوری با فروش زمين، هزینه های خود را تأمين كند. بدون آنكه از زمين به عنوان ابزار توليد استفاده نماید. بي ثباتي اقتصاد متّكي به نفت به دليل درصد بالايي كه از بودجه دولت به خود اختصاص مي دهد، همه بخش هاي اقتصادي را تحت تأثیر قرار داده و آنها را بي ثبات مي گرداند. درآمدهاي ارزي حاصل
از حجم بزرگ صادرات نفت، معمولاً بردرآمدهاي دولت مي افزايد، ولي بايد توجّه داشت بخش عظيم اين درآمدهاي ارزي دوباره به خارج باز مي گردد و به موادمصرف تبديل مي شود؛ يعني دولت راكدمي ماند.190
پس وابستگی شدید اقتصاد ما به نفت، برای اقتصاد کشور نقطه ضعف بشمار می رود چرا که باعث می شود دشمنان ما با تمام وجود برروی اقتصاد کشور تمرکز کنند تا این نقطه ضعف را به تهدیدی جدّی علیه ما تبدیل کند.
درحالی که نفت یک سرمایه است و نه درآمد، و خام فروشی نفت بدترین نوع استفاده از این سرمایۀ تمام شدنی است. بلکه ما باید نفت را به کالاهای دیگر آن تبدیل کنیم و سپس آن را به کشورهای دیگر بفروشیم. امام صادق7مي فرمايد:« فَكِّرْ … فِي هَذِهِ الْمَعَادِنِ وَ مَا يُخْرَجُ مِنْهَا مِنَ الْقَارِ وَ … النِّفْطِ وَ غَيْرِذَلِكَ مِمَّا يَسْتَعْمِلُهُ النَّاسُ فِي مَآرِبِهِمْ 191؛ به جاست انسان در معادن و آنچه از آنها به دست مي آيد، بينديشد… قير… نفت و غير از آنكه از زمين استخراج مي شود و انسان مي تواند از آنها نيازهاي مختلفي را بر آورد.»
رهنمود های پیشوایان ما بر این است، سرمایه ها را نفروشید، بلکه هر چه بیشتر از آنها استفاده کنید. امام کاظم 7 از جدّش امام باقر7 نقل کرده که فرمود:« أَنَ‏ بَائِعَ‏ الضَّيْعَةِ مَمْحُوقٌ وَ مُشْتَرِيَهَا مَرْزُوقٌ؛ فروشنده زمین زراعت نابود می شود و مشتری آن روزی می یابد.»192
بنابراین بین سرمايه و درآمد فرق است، نفت سرمايه است نه درآمد. لذا ابتدا باید نفت خام را به محصولات گوناگون تبدیل کرد و سپس درآمد حاصل از نفت را صرف کالاهای سرمایه‌ای وماشین ‌آلات تولیدی نمود.
تقسیم سرمایه درفعالیّت های گوناگون اقتصادی، از جمله راهکارهای حفظ و اصلاح مال و رهایی از اقتصاد تك محصولي است، به ویژه در مواردی که مقدار سرمایه فراوان است، چه در صورت زیان دهی پروژه سرمایه گذاری شده یا نابود شدن سرمایه، زیان کمتری دیده می شود. در روایات چنین آمده است که مردی، خیرخواهانه، نزد امام صادق 7 آمد و گفت: ای ابو عبدالله، چگونه شد که اموال خود را در بخش های گوناگون، سرمایه گذاری کردی، در حالی که اگر تمام آن، یک جا می بود، هزینه اش کمتر و سودش بیشتر بود. امام صادق 7فرمود: « اتَّخَذْتُهَا مُتَفَرِّقَةً فَإِنْ‏ أَصَابَ‏ هَذَا الْمَالَ شَيْ‏ءٌ سَلِمَ هَذَا الْمَالُ وَ الصُّرَّةُ تُجْمَعُ بِهَذَا كُلِّهِ؛193 آن را جداگانه قرار دادم تا اگر به این بخش از مال، آسیبی رسید، بخش دیگر سالم بماند. [ با وجود این، سود] همۀ آن در یک جا جمع می شود.

فصل دوم : راهکارهای اجرایی توزیع
2-1. حذف واسطه های غیر ضروری
امروزه یکی از دلایل افزایش قیمت ها و فشار بر اقشار ضعیف جامعه وجود واسطه های غیر ضروری است. زیرا هر چه تعداد واسطه ها بیشتر باشد؛ از یک سو، هزینۀ تمام شده کالاها بیشتر خواهد شد. چون طبیعتاً هر کدام مبلغی برآن می افزاید و این امر موجب بالا رفتن قیمت نهایی کالا و فشار بر اقشار ضعیف می گردد. از سوی دیگر به خاطر اینکه واسطه ها نسبت به تولیدکنندگان از سود بیشتری برخورددار می شوند باعث بی انگیزه شدن تولیدکنندگان نسبت به کار می شود و در نتیجه کشور با کمبود تولید مواجه می گردد.
ازدیدگاه اسلام، تجارت، کار وتلاشی است برای انتقال کالاها ازمراکز تولیدی به دست مصرف کنندگان که افزون بر صرف نیروی انسانی، نیازمند سرمایه گذاری است. از این رو، سود حاصل از آن، مشروع می باشد.194 این در حالی است که واسطه های غیرلازم، نه تنها خدمتی انجام نمی دهد بلکه عامل افزایش قیمت هاست.
در آموزه های اقتصادی اسلام، نفی واسطه گری با عناوین زیر یاد شده است:
الف: نهی ازتلقّی رُکبان: در زمان رسول خدا، گروهی سودجو که سرمایه های کلان داشتند، پیش از ورود کاروان های تجاری به مدینه و با آگاهی از قیمت ها، به استقبال آنان می رفتند و اجناس آنها را خریداری می کردند. سپس به شهر باز می گشتند و کالاهای خریده شده را به بهای گزاف، می فروختند. این کار که از آن به « تلقّی رکبان» یاد می شود، دو مفسده در پی داشت: نخست آن که کاروان های تجاری، مغبون و متضرّر می شد، و دوم این که بازار کالاها، در انحصار سودجویان قرار می گرفت و قیمت ها افزایش می یافت، که این به زیان تولیدکنندگان، بازرگانان و مصرف کنندگان بود.195 از این رو پیامبر از این کار نهی فرمود: «لَا يَتَلَقَّى أَحَدُكُمْ تِجَارَةً خَارِجاً مِنَ‏ الْمِصْرِ وَ لَا يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ وَ الْمُسْلِمُونَ يَرْزُقُ اللَّهُ بَعْضَهُمْ مِنْ بَعْض؛‏196هیچ یک از شما نباید برای استقبال از کاروان تجاری، از شهر خارج شود … خداوند روزی برخی مسلمانان را به دست برخی دیگر نهاده است.»
ب: ممنوعیت نیابت شهری از روستایی: بدین معنا که شهرنشینان، واسطۀ فروش اجناس روستاییان تازه وارد نشوند.197 رسول خدا9 درنهی از این کار می فرمایند: «لَا يَتَلَقَّى أَحَدُكُمْ تِجَارَةً خَارِجاً مِنَ‏ الْمِصْرِ وَ لَا يَبِيعُ حَاضِرٌ لِبَادٍ وَ الْمُسْلِمُونَ يَرْزُقُ اللَّهُ بَعْضَهُمْ مِنْ بَعْض‏198؛ نباید شهرنشین، واسطه فروش[اجناس] بادیه نشین گردد، خداوند برخی از مسلمانان را روزی رسان برخی دیگر، می نهد.»
این حکم ازآن روست که بیشتر روستاییان از قیمت کالاها درشهراطلاع دقیقی نداشته اند و این امر، زمینه سوء استفاده های سودجو را فراهم می آورده است.
این دو عنوان که به تناسب فعالیّت های تجاری عصر معصومان: یاد شد پیامی کلّی را در بردارد و آن، نفی واسطه گری غیرضروری به تمام اشکال آن است. این مسأله به ویژه در عصر حاضر اهمیّت بیشتری دارد.
براساس آنچه گفته شد، سودهای هنگفتی که از راه واسطه گری نصیب سودجویان می شود، هرگز به نام«تجارت» توجیه شدنی نیست.
بنابراین علل نهی از تلقّی رکبان یا واسطه های غیر ضروری عبارت است از:
1. کاهش قیمت ها.
2. حکم توزیع ثروت بین تولید کننده و مصرف کننده با برداشتن واسطه ها.
3. جلوگیری ازاحتکار، انحصار و کنترل بازار بوسیله عده ای خاص است که اکثراً سودجو هستند و موجب اخلال در نظم عمومی بازار می شوند.
2-2. نظارت و كنترل فعاليّت هاي اقتصادي
از راهكارهاي مهم اقتصاد مقاومتی در شكل‌دهي اقتصاد سالم و شكوفا، نظارت و کنترل بر اقتصاد و كارهاي توليدي است. نظارت بر توليد از سوي دستگاه‌هاي ناظر، افزون بر آنكه اثر فراواني در هم‏سو كردن فعاليّت‌هاي اقتصادي وكارهاي توليدي با اولويت‌ها ونيازهاي جامعه دارد ومانع

دیدگاهتان را بنویسید